Youp van ’t Hek: over humor gesproken



interview: augusta verburg  |  foto’s: Bob Bronshoff

Wat is humor? Moet je als komiek worden geboren of valt het ook te leren? Verandert je gevoel voor humor in de loop van je leven? Kun je grappig zijn op momenten dat je je niet grappig voelt? En welke impact heeft de confrontatie met de dood op dat gevoel voor humor? Allemaal vragen voor Youp van ’t Hek.

Een definitie voor humor heeft Youp niet. ‘Ooit zag ik een interview met een komiek die vertelde dat hij een hele wand met boeken had over humor: hoe je het moet doen, hoe het in Amerika gaat, waar je op moet letten. Toen ik hoorde dat hij al die boeken las, snapte ik waarom ik hem eigenlijk nooit echt leuk had gevonden. Wat André van Duin zei: “Je moet de lach wel een beetje aan je kont hebben hangen,” is waar.  Voor mij is humor wat ik zelf grappig vind. De mensen die vanavond in de zaal zitten, vinden dat meestal ook grappig. Maar er is ook een hele grote groep die mij absoluut niet grappig vindt. Die zelfs een bloedhekel aan mij heeft. Snap ik wel hoor. En als ik eerlijk ben, vind ik dat wel weer grappig. Vooral dat die mensen niet bij mij in de zaal zitten!’

Kan het bij jou ooit begonnen zijn met het jongetje dat tamelijk kwetsbaar was en in humor een manier vond om overeind te blijven?

‘Nou ja, ik was natuurlijk wel de kleinste van de klas en de een na jongste in een groot gezin met ook allemaal grote monden. Daarbij was ik niet woest aantrekkelijk, dus ik moest wel mijn best doen. Op school was ik een gangmaker, de hoofdredacteur van de schoolkrant en de schrijver van een cabaretje. Ik wist dat als je alles dat zichzelf serieus neemt een beetje belachelijk maakt, dat relativerend werkt. Dus als een burgemeester bloedserieus zijn ambtsketting omhangt en daarvan te veel geniet, kun je daar grapjes over maken, maar over de burgemeester die zichzelf relativeert, niet. Daar is meteen geen reet meer aan.’

Een beetje slachtoffer heb je dus wel nodig. Ben je daarin weleens te ver gegaan, heb je ooit een grap gemaakt waar je later spijt van had?

‘Ja, ik heb eens een stukje geschreven over een meneer waarvan ik vond dat hij een overdreven afscheid kreeg bij een heel groot verliesgevend bedrijf dat net groot in het nieuws was geweest.  Later bleek dat hij ernstig ziek was. Daar had ik spijt van. De week daarop heb ik hem onmiddellijk een brief geschreven en in de krant openlijk mijn excuus aangeboden. Voor mij ligt daar de grens: ik zal nooit grapjes maken over iemand die ziek is. Maar hoogwaardigheidsbekleders die voor heel veel geld de boel lopen te naaien, zijn bij mij aan de beurt. Mensen zeggen weleens tegen me: Youp, doe dat nou niet, die mensen hebben ook kinderen die dit misschien lezen, maar dan moet je daar maar niet gaan zitten. Zo’n Henk Otten die ongevraagd 30.000 euro uit de kas van het FvD pakt, of Hiddema die heel bewust te veel reiskosten vanuit Maastricht opgeeft terwijl hij in Amsterdam woont, en niemand die daar op ingrijpt… Ik ben iemand die daar in mijn columns tegen zal blijven schrijven. Van de krant weet ik dat die goed worden gelezen en dat mensen het een verademing vinden dat ik zo op de actualiteit zit en de boel benoem.’

Maar helpt het ook? Of gaat het je erom dat je tenminste iets hebt gedaan?

‘Hoe kan ik het zeggen zonder het al te groot te maken… Denk aan een tanker: als hij hier ligt en je duwt hem twee centimeter uit koers, dan komt hij verderop heel ergens anders aan. Ik denk dat door steeds grapjes te maken over mensen die dat zelf ook lezen, ik een aantal daarvan tenminste hun werk heb laten relativeren, hun liefde heb laten relativeren, en hun grote bek en hun bezit heb laten relativeren.’

Nog onverwoestbaar dezelfde Youp of iets minder na het debacle met je hart?

‘Alles verandert: de wereld verandert, jij verandert, je humor verandert. In ’89 toen een van mijn kinderen een jaar was en de andere op komst, maakte ik nog grapjes over kinderen die hun knäckebröd in de videorecorder stopten. Nu zijn mijn kinderen 30, ben ik grootvader, en bestaat die VHS niet meer. De snelheid waarmee alles gaat: de vluchtelingenstroom die deze kant op komt, onze reactie erop, de politieke reactie erop, het enorme klimaatprobleem dat door een grote groep ontkend wordt terwijl de ijsberen bijna door je tuin lopen… Wat alleen niet verandert is mijn visie op het leven. Mijn enige waarheid is de dood en voor die tijd moet je het leuk hebben. Ik geloof in het kleine. Vaak hoor je op televisie mensen grote dingen roepen en thuis rammen ze hun vrouw in elkaar of zijn het onbedaarlijke kleinburgerlijke zeikerds, zal ik maar zeggen. Dan denk ik: hallo hé! Ik geloof veel meer in de mens in z’n gezin, in z’n familie, in z’n bedrijf. Maar ook leeftijd doet wat: toen ik zo’n 30/40 jaar was, wilde ik nog weleens over een mooi wijf praten op toneel. Op m’n 50ste heb ik mezelf dat op televisie nog een keer zien zeggen en dacht ik: niet meer doen, Youp, dat wordt treurig.’

Ben jij thuis net zo jezelf als op het toneel?

‘Ik denk dat ik vroeger veel geforceerder op het toneel stond. Ik ben nu veel dichter bij mezelf. Iedereen in Nederland kent me, is bijna familie. Maar zeker als je jong bent en je speelt zes weken in een uitverkocht Carré, dan is het best ingewikkeld om een goed beeld van jezelf te houden. Als ik drie dagen in Zwolle had gespeeld waar 1000 man in de zaal kon, dan riep ik: heel Zwolle is geweest. Nu ben ik wijzer en zeg ik: van de 100.000 inwoners zijn er 3000 geweest. En 97.000 niet. Door het leven zelf word je langzaam maar zeker bescheidener. Je gaat je ouders begraven, ik heb m’n broertje verloren, ik heb zelf op apegapen gelegen. Je moet wel ouder worden met jezelf in die combinatie. Ik ga mezelf dan ook niet straktrekken.’

Nee, want waar had je willen beginnen?

‘Daarom is zelfspot belangrijk. Ik heb op het toneel ooit verteld dat ik zo’n last had van het feit dat iedereen dacht dat ik George Clooney was. Mijn publiek snapt dat; die zijn allemaal ook lelijk. Humor is een beetje spelen met jezelf, met je ijdelheid, met de hooghartigheid van mensen. In de zaal gaat me dat gemakkelijker af dan in een klein gezelschap. Als het dichtbij is, ben ik blij dat ik het allemaal niet zo zeker weet.

Komieken die zelf heel hard roepen dat ze leuk zijn, vind ik vaak niks. Andersom kan ik niet zeggen waarom een aantal mensen mij niet leuk vindt, niet van mijn columns houdt, of anderen me juist heel erg leuk vinden. Humor is iets persoonlijks. Dat loopt van Tineke Schouten tot Youp van ‘t Hek tot Freek de Jonge tot Hans Teeuwen. Elke komiek heeft z’n eigen humor en het publiek kan uit die kraam kiezen. Ik ben nu vijfenzestig. Toen ik 25 was, was mijn publiek ook 25. Nu zijn ze in de vijftig. Er komen jongeren mee, maar zoals ik een jongen eens hoorde zeggen: “Youp van ’t Hek? Nee joh, die vindt mijn vader leuk.” En dat is alweer tien jaar geleden.’

En dan die voorstelling waar je je doorheen hebt moeten slepen, waar je voortijdig het podium verliet.

‘In december 2015. Het ging al drie maanden niet meer. In Papendrecht was ik al een keer van het podium gestapt, twee maanden daarvoor in Houten kromp ik in elkaar van de pijn. Een vriendin van mij zei later: “Ik vond de voorstelling erg leuk, maar waarom je dat derde deel nou op je knieën deed?” De laatste avond dat ik speelde in Middelburg kwam ik om vier uur de schouwburg binnen en heb ik tot kwart voor zeven geslapen. Op dat bed hier; dat gebruik ik nu nooit meer. Tot acht uur heb ik nog iets gegeten, daarna opgetreden, maar om negen uur ben ik ermee gekapt. Zoiets wordt binnen twee seconden getwitterd, dus mijn kinderen die ergens in een café stonden, kregen de vraag wat er met mij aan de hand was. Ze wisten nog van niets! En toen dacht ik: nu moet ik stoppen. Ik stond inmiddels vaker in de Telegraaf dan op het podium. Omdat de artsen al die tijd niets hadden kunnen vinden en ik niet zo’n wachtkamerzeikerd wilde zijn, was ik doorgegaan. Gelukkig was er nu een dokter die zag wat er aan de hand was en me meteen doorstuurde daar de cardioloog. Diezelfde ochtend nog werd ik geopereerd. Nee, ik was niet bang, terwijl later bleek het echt heel, heel ernstig was. Het kon me allemaal niets meer schelen. Ik was op, kapot. Debby en ik hebben elkaar alleen maar aangekeken voor ik de operatiezaal werd ingereden. We hoefden niets meer te zeggen. Het was goed.’

Je dankbaarheid voor het leven was in je eerste optreden na je ziekte, heel voelbaar. Je hebt tussen de grappen door altijd ontroerende teksten gezongen, maar het leek of ze nu meer binnenkwamen.

‘Toen mij dit overkwam, heb ik gevoeld hoe onbedaarlijk veel er van mij wordt gehouden. Ik heb zoveel post en brieven gekregen. Bij mijn eerste voorstelling kreeg ik een negen minuten durende ovatie. Ontroerend! Veel brieven en bloemen van mensen die mij bedankten voor een liedje of een conference dat hen door een moeilijke tijd heeft gesleept. En ja, nu ik zelf ben geraakt, wordt er anders geluisterd naar mijn teksten. Terwijl ik gewoon grijs en kaal en oud ben.’

Let je nu beter op of ga je door tot je er dood bij neervalt? En zie je jezelf dan hemelen of wederkeren tot stof?

‘Stof zijt gij en tot stof zult gij wederkeren. Doet me denken aan het askruisje dat ik vroeger in de kerk kreeg. Het is wel de tekst waarmee ik door het leven wandel. Ik denk niet dat ik mijn ouders weer ontmoet. Wel weet ik dat ik terugkijkend op mijn leven onbedaarlijk veel lol heb gehad. Vooral onderweg met de jongens. Ze zijn al zo lang bij me, stonden altijd voor me klaar toen ik ziek was, beschermen me tegen het publiek. Soms is dat nodig; ik word dagelijks zo vaak aangesproken op straat, op het strand, overal. Begrijpelijk, ik hoor bij de inboedel van Nederland, maar soms is het ook vermoeiend. Voorlopig ga ik door; totdat ik er dood bij neerval? Misschien…’ 

Dat ik dansend zal verdampen

Op een mooi ontroerend plein

Zonder vreselijke krampen

Zonder angst en zonder pijn

Zonder spijt en zonder tranen

Zonder twijfel, zonder schroom

Zonder God en zonder wanen

Ach, zo doodgaan is een droom.

Maar de dromen die bedriegen

Ach, mijn lief, hoe ga ik stuk?

Ik hoop zoals ik geleefd heb

Pratend, schreeuwend, lekker druk

Ja, m’n lief, hoe mag ik sterven?

Ja, m’n lief, hoe mag ik stuk?

Ik hoop zoals ik geleefd heb

Dan ga ik per ongeluk.



Reacties

reacties


Advertentie

NIEUW! Het toeristenmagazine BERGEN

BERGEN staat online: check hier! Je leest het overal: het toerisme is een snel groeiende sector in Nederland, met Noord-Holland als koploper! Inmiddels bezoeken per jaar maar liefst zo’n 1.380.000 toeristen Bergen. Het is de hoogste tijd dat we on...


Advertentie

Word media-adviseur bij MAGGS!

Wij zijn we op zoek naar versterking voor ons sales-team! ...


Advertentie

Ofyr workshop bij Barbecues-XL

6 &13 april exclusief bij MAGGS nu voor € 25,- * Gratis tips & tricks * Schaaf je kooktechnieken bij * Proef de pure gerechten van de OFYR * Deel je passie en ideeën met andere kookliefhebbers Wat kan ik verwachten en wat krijg ik?...


Advertentie

Wandelschoenen aan en gaan!

Op avontuur in je eigen provincie Wandelen is in. Of je nou wilt luchten na een verstikkende week op kantoor, of als rechtgeaard buitenmens inspiratie zoekt voor nieuwe ommetjes: site en app van Wandelnetwerk Noord-Holland barsten van de suggesties....


Advertentie

Tijd om in te stappen!

Schoonheidsstudio 072 heeft er veel voor over om je te laten ervaren wat het in huis heeft. Nieuwe klanten bieden we daarom een kennismakingsbehandeling aan voor een ‘instaptarief’. Schoonheidsstudio 072 heeft er veel voor over om je te laten ...


Advertentie

Lezersaanbieding: Volvo XC40

Géén meerprijs voor automaat t.w.v. € 2000 Actie geldig tot 1 mei 2019 Klein hart, grote prestaties Alsof de Europese Auto van het Jaar 2018 nog niet populair genoeg was, volgde de XC40 in het afgelopen jaar geheime trainingen om compleet on...


Advertentie

Win een summerbody bij Bodyvit studio

MAGGS winactie t.w.v. € 850,- 1 maand Personal Training t.w.v. € 450,- 1 maand small group training t.w.v. € 150,- 10 days Detox van Fittergy t.w.v. € 250,- Heb je al zin in de zomer? Terecht, want die komt er sneller aa...


Advertentie

Amber ging voor goud en verovert de wereld!

Wie de prestigieuze Wellaprijs Colorvision Gold wil winnen, moet het vak verstaan, creatief zijn in kleurgebruik, en zorgen dat de look voor het model ook draagbaar is. Bovendien zal je het eindresultaat zo moeten presenteren aan de jury, dat die als...


Advertentie

Stadskaffee laurens

Don’t tell them, show them, zeggen ze in de filmwereld. Want wat valt er nog te zeggen als je deze foto’s ziet? Hooguit dat het een ware belevenis is om er te zijn. en stadskaffee met een wijnkamer, een herenkamer, een biljartkamer, een grote ba...


Advertentie

Kom uit de verf!

Als leidinggevende bij meerdere bedrijven waarbij ze menig medewerker moest beoordelen op zijn of haar functioneren, ontdekte Tamara Kooijman dat dit deel van haar werk haar bij uitstek trok. Ze besloot zich om te scholen tot loopbaanadviseur en star...


Advertentie

Aandacht = resultaat!

Wie in de zomer een ‘beach body’ wil hebben, moet alvast in de winter aan de slag. En dan niet alleen in januari om de lekkernijen van de feestdagen kwijt te raken; voor blijvend resultaat moet beweging een vaste routine worden. Maar hoe breng je...


Advertentie

25 jaar Bergerac!

Al 25 jaar is Bergerac een begrip. Niet alleen in de regio, ook bij de duizenden toeristen die ieder jaar de woon- leef- en genietwinkel weer binnenlopen. Om vooral die laatste groep tegemoet te komen, is er straks ook een Bergerac webshop. In de win...


Advertentie

Hesron Bon schreef een boek op zijn telefoon

'Het perfecte plaatje bestaat niet’ Nadat zijn toenmalige vriendin twee jaar geleden een streep zette onder hun relatie, wist Hesron zich geen raad met de leegte na haar vertrek. De wanhoop dreef hem tot het aanmaken van een account op een datings...


Advertentie

Bachelor party in stijl

Met de bruiloft in zicht is een bachelor party waarbij vriendinnen zich uitputten om een verrassend programma in elkaar te draaien, niet meer weg te denken. Zo ook voor Anne die terugkijkend de lingerie styling party de absolute kers op de taart vond...


Advertentie

Staunton: van levende legende tot fashion brand

Intuïtief, onafhankelijk, alternatief De Amerikaanse surfheld van weleer, Robby Naish - zijn tweede naam Staunton- is voor Maartje van Egmond het toonbeeld van een sterke onafhankelijke geest, die er een unieke leefwijze op nahoudt en volledig op z...