Gat in je hand?



Interview: Augusta Verburg

Je koopt omdat het een kick geeft en hebt daarna spijt. Je doet impulsief aankopen terwijl je je dat eigenlijk niet kunt veroorloven. Je geeft bij het shoppen altijd meer uit dan je van plan was. Het geld glipt je door de vingers en je vult het ene gat met het andere. Je winkelt om je somberheid te verjagen. Je verkoopt jezelf smoesjes om je aankoop te rechtvaardigen en verbergt die zodat je partner het niet ziet. Over je uitpuilende kasten maak je maar liever een grapje.

Als je je in twee of meer van de bovenstaande statements herkent, is Afkicken voor shopaholics van Carien Karsten, psychotherapeut en managementcoach, een aanrader. Zij was lange tijd werkzaam in de verslavingszorg en richtte zich daarna op koopverslaving. In haar boek lees je onder andere hoe hiervan af te kicken en hoe om te gaan met een naaste die koopverslaafd is.

‘Koopverslaving betekent dat je koopt terwijl je weet dat je dat niet moet doen,’ vat Carien het probleem in één zin samen. ‘Het is het niet kunnen weerstaan van de impuls. Die kan zo dwingend zijn dat, zo vertelde een vrouw in de training, zij niet kan genieten van een dagje strand met de kinderen omdat ze alleen maar kan denken aan shoppen. Dat hunkeren, die craving, hebben alle koopverslaafden gemeen, maar de beweegredenen kunnen verschillen. Zo shopt de troostkoper om uit z’n dip te komen of een leuke ervaring te hebben. Bij de koopjesjagers gaat het om de roes, de sport; zij wachten tot het product is afgeprijsd en ze het zo van de verkoper hebben gewonnen. Maar het kan ook om de associatie gaan: het kopen van bijvoorbeeld een paar hoge hakken roept het gevoel op van succesvol in de liefde en het werk te zijn. Of een jurk die herinnert aan die ene keer je daar zo gelukkig van werd. Dat moment wil je steeds opnieuw beleven en daarom blijf je shoppen. En dan heb je de fanatiekeling nog die dat Chinees porselein, die Louis Vuitton-tassen of de allernieuwste iPhone moet hebben. Welke achtergrond het ook heeft: het geluk is altijd van korte duur en maakt al snel plaats voor spijt. En het zorgt voor problemen: vaak torenhoge schulden, kinderen die ermee worden belast omdat zij de spullen moeten terugbrengen, en ruzie met de partner.’

Uit onderzoek blijkt dat 5 tot 7% van de bevolking aan koopverslaving lijdt. Het is iets van alle tijden en leeftijden. Wat ligt in de kern aan deze verslaving ten grondslag?
Carien: ‘Je komt altijd uit bij leegte, gebrek aan liefde, gemis aan oorspronkelijke hechting. Ik had een tante die in de oorlog door haar vader was gedropt in een Duits weeshuis. Later trouwde ze met een twintig jaar oudere man – een rechter – aan wie ze veel steun had. Toen hij dement werd, heeft ze hem jarenlang liefdevol verzorgd waarbij ze zichzelf volledig opzijzette. Na zijn dood kwam ze weer in de leegte terecht die ze compenseerde met kopen. Het viel ons wel op dat, als we met elkaar aten, ze altijd extra veel meebracht, maar dat ze koopverslaafd zou kunnen zijn, is geen moment bij me opgekomen. Totdat we na haar dood de boel gingen opruimen en haar huis vol bleek te staan met nieuwe spullen. Overal had ze leningen lopen, zelfs vierhonderd euro bij de glazenwasser. Al die jaren heeft ze dus de schone schijn weten op te houden. Gelukkig hebben we met de verkoop van al die spullen de schulden en de begrafenis kunnen bekostigen.’

Vaak is het de omgeving die aan de bel trekt.
Carien: ‘Eén keer maakte ik mee dat een partner zo wanhopig was dat hij als verjaardagscadeautje voor zijn vrouw bij mij een afkicktraining had geboekt. Pas toen zij binnenstapte, had ze door wat de verrassing inhield. Heel vernederend, maar ze was zo sportief om te blijven zitten en haar verhaal te doen. We hebben haar daarna alleen nooit meer teruggezien.’

Dat is de manier dus niet, maar hoe dan wel? Want de vele voorbeelden die Carien in haar boek aanhaalt, roepen alle begrip op voor de partners. Sommigen faciliteren de verslaving zelfs om de problemen te vermijden. Zoals Lidy die vertelt dat ze de koopverslaving van haar man verborgen probeert te houden omdat ze zich ervoor schaamt. Terwijl beiden goed verdienen, is ze extreem gaan bezuinigen om zijn steeds hogere uitgaven op te vangen. Ze voelt zich eenzaam in haar strijd, slaapt slecht, is al vijf kilo afgevallen, maar wil bij hem blijven. Ook omwille van hun zoon.
Carien: ‘Lidy is co-dependent; door te helpen en te zwijgen, houdt ze de verslaving mede in stand. Ze moet haar grenzen leren aangeven en haar eigen behoeftes en verlangens gaan verwoorden.’

Maar dan nog: wat als dat niet helpt? Als hij niet wil stoppen? Ze kan hem niet dwingen. Hoe krijg je de ander zover dat hij of zij er iets aan gaat doen?
‘Weet dat de koopverslaafde zich niet laat kennen en zich groothoudt, maar zich intussen schaamt voor het feit dat hij geen controle heeft over zijn gedrag. Wil je hem inzicht geven in wat de gevolgen zijn voor hemzelf, en dat hij voelt wat het betekent voor anderen, dan zijn vertrouwen en acceptatie voor hem essentieel. Van de hulpverlener vraagt het heel veel inlevingsvermogen. Je moet je kunnen voorstellen dat de koopverslaafde tegen beter weten in toch shopt en hoe moeilijk het is om dat te veranderen. Het vanuit de negatieve kant benaderen, zeggen wat hij niet moet doen, werkt daarom niet. Je kunt beter kijken waar iemand blij van wordt, hoe je de koopverslaving kunt vervangen voor iets leuks. Dat is de vraag: wat zou je graag willen bereiken in het leven? Voor de een is dat het kopen van een huis waar nu steeds geen geld voor is, maar voor de vrouw die zich had voorgenomen in plaats van 15.000 euro in de maand er nog maar 12.000 uit te geven, werkt dat niet. Ze kan zich nog steeds door haar chauffeur naar de P.C. Hooftstraat laten rijden. Wat zij te winnen heeft, is tijd. Want vergis je niet: in shoppen gaat heel veel tijd zitten. Haar grote wens is om kinderyoga-docent te worden, en om die opleiding te kunnen volgen, is tijd nodig. Daar bespaart ze nu op. Motivatie is kracht, daar moet je de verslaafde op aanspreken: op z’n kracht. Hoe sterker de motivatie, hoe groter de kans dat hij of zij het volhoudt.’

Mocht het shoppen zo erg zijn en er acuut iets moet gebeuren, dan is het raadzaam om met de huisarts of psychiater te overleggen of medicatie een optie is, adviseert Carien. ‘Wel altijd in combinatie met psychotherapie. Maar als ondersteuning kan antidepressiva de troostkoper even helpen om uit z’n dip te komen, de koopjesjager kan geholpen zijn met een middel dat het roesgevoel blokkeert, en voor wie kopen een sport is, kan beter gaan hardlopen. Daarmee maakt hij dezelfde stofjes aan als bij het kopen.’

Om positief te eindigen: je kunt van de nood ook een deugd maken: shoppen als onderdeel van je werk.
‘Denk aan de stylist, de personal shopper of een winkel in brocante. Of, zoals een man van zeventig die verslaafd was aan het kopen van alles wat met computers te maken heeft, nu anderen helpt met computerproblemen of de aanschaf van computers. Dan koop je niet alleen in, je verkoopt het ook door. Want laten we wel wezen: shoppen mag ook gewoon leuk zijn.’ <



Reacties

reacties


Advertentie

NIEUW! Het toeristenmagazine BERGEN

BERGEN staat online: check hier! Je leest het overal: het toerisme is een snel groeiende sector in Nederland, met Noord-Holland als koploper! Inmiddels bezoeken per jaar maar liefst zo’n 1.380.000 toeristen Bergen. Het is de hoogste tijd dat we on...


Advertentie

Word media-adviseur bij MAGGS!

Wij zijn we op zoek naar versterking voor ons sales-team! ...


Advertentie

Ofyr workshop bij Barbecues-XL

6 &13 april exclusief bij MAGGS nu voor € 25,- * Gratis tips & tricks * Schaaf je kooktechnieken bij * Proef de pure gerechten van de OFYR * Deel je passie en ideeën met andere kookliefhebbers Wat kan ik verwachten en wat krijg ik?...


Advertentie

Wandelschoenen aan en gaan!

Op avontuur in je eigen provincie Wandelen is in. Of je nou wilt luchten na een verstikkende week op kantoor, of als rechtgeaard buitenmens inspiratie zoekt voor nieuwe ommetjes: site en app van Wandelnetwerk Noord-Holland barsten van de suggesties....


Advertentie

Tijd om in te stappen!

Schoonheidsstudio 072 heeft er veel voor over om je te laten ervaren wat het in huis heeft. Nieuwe klanten bieden we daarom een kennismakingsbehandeling aan voor een ‘instaptarief’. Schoonheidsstudio 072 heeft er veel voor over om je te laten ...


Advertentie

Lezersaanbieding: Volvo XC40

Géén meerprijs voor automaat t.w.v. € 2000 Actie geldig tot 1 mei 2019 Klein hart, grote prestaties Alsof de Europese Auto van het Jaar 2018 nog niet populair genoeg was, volgde de XC40 in het afgelopen jaar geheime trainingen om compleet on...


Advertentie

Win een summerbody bij Bodyvit studio

MAGGS winactie t.w.v. € 850,- 1 maand Personal Training t.w.v. € 450,- 1 maand small group training t.w.v. € 150,- 10 days Detox van Fittergy t.w.v. € 250,- Heb je al zin in de zomer? Terecht, want die komt er sneller aa...


Advertentie

Amber ging voor goud en verovert de wereld!

Wie de prestigieuze Wellaprijs Colorvision Gold wil winnen, moet het vak verstaan, creatief zijn in kleurgebruik, en zorgen dat de look voor het model ook draagbaar is. Bovendien zal je het eindresultaat zo moeten presenteren aan de jury, dat die als...


Advertentie

Stadskaffee laurens

Don’t tell them, show them, zeggen ze in de filmwereld. Want wat valt er nog te zeggen als je deze foto’s ziet? Hooguit dat het een ware belevenis is om er te zijn. en stadskaffee met een wijnkamer, een herenkamer, een biljartkamer, een grote ba...


Advertentie

Kom uit de verf!

Als leidinggevende bij meerdere bedrijven waarbij ze menig medewerker moest beoordelen op zijn of haar functioneren, ontdekte Tamara Kooijman dat dit deel van haar werk haar bij uitstek trok. Ze besloot zich om te scholen tot loopbaanadviseur en star...


Advertentie

Aandacht = resultaat!

Wie in de zomer een ‘beach body’ wil hebben, moet alvast in de winter aan de slag. En dan niet alleen in januari om de lekkernijen van de feestdagen kwijt te raken; voor blijvend resultaat moet beweging een vaste routine worden. Maar hoe breng je...


Advertentie

25 jaar Bergerac!

Al 25 jaar is Bergerac een begrip. Niet alleen in de regio, ook bij de duizenden toeristen die ieder jaar de woon- leef- en genietwinkel weer binnenlopen. Om vooral die laatste groep tegemoet te komen, is er straks ook een Bergerac webshop. In de win...


Advertentie

Hesron Bon schreef een boek op zijn telefoon

'Het perfecte plaatje bestaat niet’ Nadat zijn toenmalige vriendin twee jaar geleden een streep zette onder hun relatie, wist Hesron zich geen raad met de leegte na haar vertrek. De wanhoop dreef hem tot het aanmaken van een account op een datings...


Advertentie

Bachelor party in stijl

Met de bruiloft in zicht is een bachelor party waarbij vriendinnen zich uitputten om een verrassend programma in elkaar te draaien, niet meer weg te denken. Zo ook voor Anne die terugkijkend de lingerie styling party de absolute kers op de taart vond...


Advertentie

Staunton: van levende legende tot fashion brand

Intuïtief, onafhankelijk, alternatief De Amerikaanse surfheld van weleer, Robby Naish - zijn tweede naam Staunton- is voor Maartje van Egmond het toonbeeld van een sterke onafhankelijke geest, die er een unieke leefwijze op nahoudt en volledig op z...